भारतको बेंगलुरुमा एक ३८ वर्षीया महिलामा ‘CRIB’ नामक नयाँ र दुर्लभ रक्तसमूह पत्ता लागेको छ। यो रक्तसमूह पत्ता लगाउन ११ महिना लाग्यो र यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय संस्था ISBT (International Society of Blood Transfusion)ले पनि औपचारिक रूपमा मान्यता दिएको छ।
के हो‘CRIB’ रक्तसमूह ?
‘CRIB’ को पुरा नाम क्रोमर इन्डिया बेंगलुरु(Cromer India Bengaluru) हो। ‘क्रोमर’ (Cromer) ४७ वटा मान्य रक्तसमूह प्रणालीमध्ये एक हो। ‘इन्डिया’ र ‘बेंगलुरु’ ले यो रक्तसमूह भारतको बेंगलुरुमा पत्ता लागेको संकेत गर्छ।
यो रक्तसमूह यति दुर्लभ छ कि मुटुको शल्यक्रिया गर्नुपर्दा पनि ती महिलालाई रगत दिन सकिएन। डाक्टरहरूले रगतको परीक्षण गर्दा उनको रगत कुनै पनि अन्य समूहसँग मेल खाएन। यसैकारण, शल्यक्रिया सफल भए पनि रगत चढाउनु परेको भए ठूलो समस्या हुन्थ्यो।
पत्ता लगाउने प्रक्रिया
डाक्टरहरूले पहिले ती महिलाको परिवारका सदस्यहरूको रगत परीक्षण गरे, तर कसैको पनि रगत मेल खाएन। त्यसपछि रगतको नमुना बेलायतको ब्रिस्टलस्थित International Blood Group Reference Laboratory (IBGRL) मा पठाइयो। लगभग १० महिनाको विस्तृत विश्लेषणपछि प्रयोगशालाले महिलाको रगतमा एक अद्वितीय एन्टिजेन (Unique Antigen) रहेको पुष्टि गर्यो। यो जानकारी ISBT मा पठाइयो, जसले ‘CRIB’ नामलाई स्वीकृति दियो। यसलाई यसै वर्ष जुन महिनामा इटालीको मिलानमा आयोजित ISBT को ३५औँ सम्मेलनमा औपचारिक रूपमा घोषणा गरियो।
आपत्कालीन अवस्थामा के गर्ने ?
‘CRIB’ जस्ता दुर्लभ रक्तसमूह भएका बिरामीहरूका लागि आपत्कालीन अवस्थामा रगत दिनु चुनौतीपूर्ण हुन्छ। यदि यस्ता बिरामीलाई सामान्य रगत दिइयो भने शरीरले त्यसलाई बाह्य वस्तु मानेर एन्टिबडीहरू (Antibodies) बनाउँछ र रगतलाई नष्ट गर्न थाल्छ। भारतमा यसअघि पनि दुर्लभ रक्तसमूहहरू पत्ता लागेका छन्। मुम्बईमा सन् १९५२ मा पत्ता लागेको ‘बम्बे ब्लड ग्रुप’ पनि यस्तै एक दुर्लभ समूह हो। यो समूह भएका व्यक्तिले ‘ब्’ वा ‘द्य’ एन्टिजेनहरू नभए पनि ‘भ्’ समूहबाट पनि रगत लिन सक्दैनन्। बम्बे ब्लड ग्रुप संसारभर १० लाख मानिसमध्ये एक जनामा पाइन्छ भने मुम्बईमा १० हजारमा एक जनामा देखिन्छ।
यस्ता दुर्लभ रक्तसमूह भएका व्यक्तिहरूको सहयोगका लागि भारतको NIIH ले हाल Rare Blood Donor Registry (दुर्लभ रक्तदाता दर्ता) को विकास गरिरहेको छ। यो एक डेटाबेस हो, जसले आपत्कालीन अवस्थामा दुर्लभ रक्तदाताहरूको विवरण उपलब्ध गराएर सहयोग गर्न सक्छ।